Kigali: Barebeye hamwe uko barushaho kunoza ubwubatsi bubungabunga ibidukikije
Minisiteri y’Ibikorwa Remezo (MININFRA), ku bufatanye n’abafatanyabikorwa batandukanye barimo World Resources Institute (WRI), European Union/Enabel, GIZ, World Bank (WB), Global Green Growth Institute (GGGI), International Institute of Sustainable Development (IISD),… bateguye inama y’iminsi itatu, yabereye i Kigali kuva tariki 2-4 Werurwe 2026, yiga ku myubakire ibungabunga ibidukikije (Forum on Urban and Peri-Urban Nature-Based Solutions - NbS).
Iyo nama yahuriyemo abafata ibyemezo, abafatanyabikorwa ba Leta mu bikorwa by’iterambere, inzobere mu bwubatsi, abahagarariye ibigo by’abikorera, n’abandi batandukanye.
Umuyobozi ushinzwe Imiturire y’Imijyi n’Ubukungu Buyishingiyeho, muri Minisiteri y’Ibikorwa Remezo, Dr. Jack Ngarambe, avuga ko iyi nama yitezweho guhuza abafatanyabikorwa bari mu bikorwa remezo, no kureba uburyo bashakira hamwe ibisubizo byo kunoza imyubakire ishingiye ku kwita ku bidukikije.
Yagize ati “Akenshi mwarabibonye, usanga ubajije nk’umuturage utuye mu Mujyi uti uwaguha umuhanda n’uwaguha agapariseli kameze neza karimo ibiti ko kuruhukiramo wahitamo iki? Abenshi bavuga umuhanda, ariko mu by’ukuri Politiki y’Igihugu iteganya ko byombi bikenewe, kandi Politiki y’Igihugu irahari. Igikurikiyeho ni ukugira ngo abafatanyabikorwa bose bahure, baganire, barebe uburyo bayishyira mu bikorwa. Rero mu by’ukuri iyi nama icyo igamije ni ukugira ngo tuganirire hamwe, tuhavane ibisubizo bituganisha ku bikorwa. Icya mbere tuzaganiraho ni ishoramari, kuko akenshi ni yo mbogamizi tubona. Nk’uko mwabibonye, hari abafatanyabikorwa benshi batandukanye, barimo banki y’Isi, Umuryango w’ubumwe bw’Ibihugu by’i Burayi, Amabanki, ibigo bya Leta, za kaminuza,… mu by’ukuri nyuma y’iyi nama, tuzaba dufite igisubizo kituganisha ku buryo twashora imari mu bikorwa remezo, ariko bishingiye ku kubungabunga ibidukikije.”
Kunoza imyubakire iteza imbere ibidukikije kandi ngo bizafasha mu kibazo cy’imihindagurikire y’ibihe aho usanga hasigaye hagwa imvura idasanzwe, izuba na ryo rikava mu buryo budasanzwe, kubera kutabyitaho, nk’uko uyu muyobozi muri MININFRA yakomeje abisobanura, ati “Abantu mbere ntibumvaga uburyo babishoramo imari n’icyo byabamarira. Icyakabiri, abahanga mu bwubatsi bacu ntibarabyiyumvamo ngo bamenye no kubikoresha mu mirimo yabo. Na byo turaganira uburyo byakorwamo. Mwabonye ko hari abanyeshuri benshi bo muri za kaminuza. Turareba uko twakorana na bo kugira ngo babashe kuzana ibisubizo bifasha mu myubakire yita ku bidukikije.”
Vimo Fernando wiga ibyerekeranye n’ubwubatsi (Architecture) mu mwaka wa gatatu muri Kaminuza y’u Rwanda Ishami rya Nyarugenge, ni umwe mu bitabiriye iyo nama. Avuga ko mu byo yayungukiyemo, harimo gusobanukirwa neza inshingano ze nk’umuntu wiga ibijyanye n’ubuhanga mu gushushanya amazu. Ati “Kuko hasanzwe hari icyuho kinini mu bijyanye n’imyubakire mu Rwanda, aho usanga imyubakire itita cyane ku guhaza abo turimo gukorera iyo serivisi yo kubaka. Wasangaga tutabasha gusobanukirwa neza icyo abantu bakeneye, ndetse by’umwihariko ntabwo abubatsi aka kanya bashyize imbere cyane imiterere n’imimerere y’ibidukikije. Twebwe rero nk’abantu turimo kwiga muri iki gihe, tugiye gushyira imbere guharanira ko tugarura, dusubiranya ibyangiritse kuri kamere y’ibidukikije. Rero turimo gukora uko dushoboye kugira ngo niba ari inzu dushushanyije, ntuyishushanye nk’aho iri ukwayo ahubwo ise nk’ikintu cyiyongereye mu bidukikije, noneho kibashe gufasha imimerere n’imiterere yuzuzanya hagati y’ibidukikije.”
Mugenzi we witwa Niyomahoro Emelyne na we wiga ubwubatsi (Architecture) muri Kaminuza y’u Rwanda, Ishami rya Nyarugenge, yagize ati “Muri iyi nama nk’abanyeshuri ba Kaminuza y’u Rwanda, turi kwigamo uburyo bwo gushushanya amazu yacu. Wasangaga dukora igishushanyo cy’inzu, ubusitani (nature) bukaza ari inyongera, rimwe na rimwe abubaka bagatekereza ko atari ikintu cy’ingenzi. Ubu mu gutegura igishushanyo twasanze ari ikintu cy’ingenzi cyo guteganya, kugira ngo twubake u Rwanda rwiza kandi rubereye abarutuye, rufite ikirere cyiza n’umwuka mwiza.”
Imwe mu myubakire iteza imbere ibidukikije ndetse inarimbisha imijyi mu Rwanda (nature based solutions) harimo nk’ibikorwa byatangiye byo gutunganya ibishanga, ndetse n’uburyo bwo gufata imikingo cyangwa se inkuta kuri ubu bwifashisha amaterasi no gutera ibiti, mu gihe mbere wasangaga hakoreshwa isima n’amabuye menshi.
Ibitekerezo
Ohereza igitekerezo
|
|