Abashinzwe imari mu Karere baje i Kigali kurebera hamwe uko bahangana n’imihindagurikire y’ibihe
Kuva kuri uyu wa 18 Gashyantare, i Kigali hateraniye inama y’iminsi ibiri ihuza abayobozi bashinzwe imari mu bihugu bigize Umuryango w’Ibihugu by’Afurika y’Iburasirazuba (EAC) igamije kurebera hamwe uburyo bwo gushakira amafaranga imishinga yo kurwanya imihindagurikire y’ibihe.
Iyi nama yitabiriwe n’abahagarariye ibihugu byo mu karere, abafatanyabikorwa mpuzamahanga n’inzobere mu by’imari ku guhangana n’ihumana ry’ikirere.
Icyo bagamije ni ugushaka ibisubizo bifatika ku kibazo cy’ingengo y’imari ikenewe mu bikorwa byo guhangana n’ingaruka z’imihindagurikire y’ibihe.
Abitabiriye iyi nama bagaragaje ko nubwo Afurika y’Iburasirazuba igira uruhare ruto cyane mu byuka bihumanya ikirere ku rwego rw’Isi, ari yo igirwaho ingaruka zikomeye zirimo amapfa, imyuzure, iyangirika ry’ubuhinzi n’ibindi bibazo byibasira ubukungu n’imibereho y’abaturage.
Ibi bituma hakenerwa imbaraga zidasanzwe mu gushaka amafaranga yo gushora mu mishinga yo kubungabunga ibidukikije no kongera ubudahangarwa bw’akarere.
Maris Wanyera, Umuyobozi Mukuru ushinzwe gushaka amafaranga muri Minisiteri y’Imari n’Igenamigambi ya Uganda yagaragaje ko hakenewe kwagura inzira zo gushakamo ayo mafaranga.
Asanga ibihugu bigomba kongera uruhare rw’abikorera, kuko kugeza ubu inkunga nyinshi ituruka mu bafatanyabikorwa mpuzamahanga idahagije.
Yagize ati “Amafaranga menshi akwiye guturuka mu bikorera, ariko usanga benshi batabyitayeho bihagije. Nyamara iyo haje ibiza, ibikorwa baba bashoyemo imari bigirwaho ingaruka zikomeye.”
Wanyera yashimye kandi intambwe u Rwanda rumaze gutera mu mishinga yo kubungabunga ibidukikije.
Muri iyo, yavuzemo imishinga yo gutunganya ibikoresho by’ikoranabuhanga bishaje bikongera gukoreshwa, ndetse n’uruhare rw’Ikigega FONERWA mu gutera inkunga imishinga ibungabunga Ibidukikije.
Elie Sebagabo, Umuyobozi Mukuru muri Minisiteri y’Imari n’Igenamigambi ushinzwe gukurikirana imari ishorwa mu mishinga yo kurengera ibidukikije, yavuze ko nubwo u Rwanda rukomeje gushyira imbaraga muri uru rwego, ikibazo gikomeye kikiriho ari ukutabona amafaranga ahagije ku gihe.
Yagize ati “Ibihugu byo mu karere bigira uruhare ruto mu byuka bihumanya ikirere, ariko ibihugu bikize byemera gutanga amafaranga yo gufasha mu guhangana n’iki kibazo hari ubwo bitayatanga cyangwa bigatinda kuyatanga. Turimo kurebera hamwe uko twafatanya mu gushaka ayo mafaranga.”
Yongeyeho ko u Rwanda rukeneye nibura miliyari 12 z’amadolari ya Amerika yo gushora mu mishinga ibungabunga ikirere.
Mutesi Rusagara, Umunyamabanga wa Leta muri Minisiteri y’Imari n’Igenamigambi, yashimangiye ko imihindagurikire y’ibihe itakiri ikibazo cy’ejo hazaza ahubwo ari ikibazo gikomeye cy’ubukungu kigira ingaruka ku mutekano w’ibiribwa, ku bukungu no ku iterambere ry’akarere.
Yagize ati “Inzego z’imari zigomba gufata uru rwego nk’ikintu cy’ingenzi mu igenamigambi ry’ingengo y’imari, imisoro n’ishoramari.”
Yasabye ibihugu kuva ku mishinga mito itatanye bikerekeza ku mishinga minini ihuriweho n’akarere ishobora gukurura ishoramari rya Leta n’iry’abikorera.
Yanagaragaje amahirwe ari mu masoko y’imyuka yangiza ikirere (ya karuboni) no mu binyabiziga bikoresha amashanyarazi, ashimangira ko hakenewe amabwiriza yizewe kugira ngo ayo mahirwe abyazwe umusaruro.
Uwari uhagarariye EAC, Beatrice Jerono, yavuze ko EAC ikomeje gushyiraho ingamba zigamije gufasha ibihugu kubona no gukoresha neza imari igenewe ibikorwa byo kurwanya imihindagurikire y’ibihe.
Yagaragaje ko hari politiki nshya n’ingamba zo gushyira mu mihigo y’ibihugu (NDCs) zigamije kongera ubushobozi bwo kubona inkunga mpuzamahanga no kuyikoresha neza.
Ibitekerezo
Ohereza igitekerezo
|
|