Minagri yazanye imfizi zizatuma u Rwanda rurushaho gutemba amata n’ubuki

Ikigo cy’Igihugu gishinzwe guteza imbere Ubuhinzi n’Ubworozi (RAB) cyakiriye icyiciro cya mbere cy’impfizi 10 zo mu bwoko bwa Holstein-Friesian zizwi cyane mu gutanga amata menshi.

Ni inka zifite umwimerere mwiza, bikaba ari intambwe ikomeye mu gushimangira gahunda y’igihugu yo gutera intanga ku nka (Artificial Insemination – AI) no kwihutisha guteza imbere akamero mu rwego rw’ubworozi.

Izi mpfizi zakuwe mu borozi bakomeye bo mu Budage, zikaba zifite ubushobozi bwo kubyara inka zishobora gutanga litiro zirenga 10,000 z’amata mu gihe inka imara yonsa(lactation).

Inka ya Firizoni imara amezi asaga icumi ikamwa, mbere y’uko yitegura kongera kwima. Byabi bivuze ko intanga z’iyi mfizi zaba zifite ubushobozi bwo gufasha umworozi kugera kuri litiro 33 z’u mukamo ku munsi.

Biteganyijwe ko izindi mpfizi 20 zifite umwimerere mwiza zizagera mu gihugu muri Mata 2026, zirimo izo mu bwoko bwa Holstein-Friesian, Jersey na Brown Swiss zizwiho gutanga umusaruro w’amata mwiza, hamwe na Angus na Charolais hagamijwe kongera umusaruro w’inyama.

Uku kuzana mpfizi bizafasha cyane kongera umusaruro, ubwiza n’ubwiyongere bw’amoko y’intanga z’inka zitunganyirijwe mu Rwanda, bikemure icyuho cyari gihari mu kubona icyororo cy’inka yujuje ubuziranenge, kandi ritange umusanzu mu kongera umusaruro w’ubworozi no kuzamura imibereho y’aborozi mu gihugu hose.

Uyu mushinga unashyigikira ishyirwaho rya Centre of Excellence mu Guteza Imbere Jenetike y’Inka (Bovine Genetic Improvement) i Songa mu Karere ka Huye, igamije gutanga jenetike y’inka z’amata n’inyama yujuje ubuziranenge, guteza imbere ikoranabuhanga rigezweho mu kororoka no gutera intanga no kwimura intanga (embryo transfer), no kuba igicumbi cy’igihugu cy’amahugurwa, ubushakashatsi n’udushya bigenewe aborozi n’abatekinisiye mu bworozi.

Iyi gahunda ihuje n’icyerekezo cy’igihugu kirimo gahunda ya Gatanu yo Guteza imbere ubuhinzi n’ubwrozi (PSTA5) n’icyiciro cya kabiri cya gahunda y’Igihugu yo kwihutisha iterambere (NST2), bigamije kongera umusaruro w’amata ku rwego rw’igihugu ukagera kuri toni metiriki 1,323,561 ku mwaka bitarenze 2028/2029, bityo bigafasha mu gushimangira umutekano w’ibiribwa n’imirire no kwihutisha impinduka mu nzego z’ubuhinzi n’ubworozi mu Rwanda.

Ibitekerezo  

Ohereza igitekerezo

Igitekerezo cyanyu kiragaragara kuri Kigali Today nyuma y'isuzuma kandi mu gihe kidatinze. Udashaka ko izina ryanyu rimenyekana wakoresha alias, Turabashimiye.

Amakuru aheruka