Amapeti, ingabo zitoreza kuri internet...Padiri Nahimana azanye Byenda Gusetsa nshya
Mu mfuruka zijimye za politiki y’Abanyarwanda baba mu buhungiro—aho inzozi zikunze kugonganira na “bandebe” —Padiri Thomas Nahimana yongeye kugaragara.
Uyu mupadiri webereye Kiliziya Gatolika igihombo, umaze igihe kirekire atuye mu Bufaransa nyuma yo kwamburwa ubupadiri, yashyize ahagaragara umutwe wa politiki mushya: Ihuriro ry’Amashyaka Atavuga Rumwe n’Ubutegetsi mu Rwanda Rigamije Impinduka zishingiye kuri Demokarasi (Rwandan Opposition Coalition for Democratic Change – ROC).
Ryatangijwe ku itariki ya 16 Mutarama 2026, ROC rigaragazwa nk’ihuriro rinini rigamije guhuza abantu bagera ku 100 bo mu batavuga rumwe n’ubutegetsi, baturutse mu turere dutandukanye tw’u Rwanda, rifite intego yo guhangana n’Umuryango FPR Inkotanyi mu matora ateganyijwe mu 2029. Nahimana yatoranyijwe ku bwumvikane bwa bose nk’umukandida w’ihuriro ku mwanya wa Perezida wa Repubulika.
Iri tangazo ryaherekejwe n’imvugo isanzwe imenyerewe: gusaba ibihano mpuzamahanga, guhagarika itangwa ry’intwaro, guta muri yombi abakekwaho ibyaha by’intambara, no kwifashisha ubutabera bw’Imana.
Ariko ku bakurikirana politiki y’abatavuga rumwe n’ubutegetsi mu buhungiro igihe kirekire, iki gikorwa nticyumvikanye nk’intambwe nshya ikomeye, ahubwo cyasaga n’indi nkuru mu ruhererekane rurerure kandi rutavugwaho rumwe.
Urugendo rwa politiki rwa Nahimana rwatangiriye muri Diyosezi ya Cyangugu, aho yaherewe ubusaseridoti mu 1999, akora nka padiri wa paruwasi kugeza mu 2005, ubwo yajyaga mu buhungiro akurikiranyweho ibirego byo gukoresha nabi umutungo—ibirego abakunzi be bakomeje guhakana bavuga ko byari bifite impamvu za politiki.
Uko ibikorwa bye bya politiki byiyongeraga, umubano we na Kiliziya Gatolika warushijeho kuzamba, kugeza aho yamburiwe ubupadiri burundu.
Mu 2013, yashinze ishyaka Ishema, ryaje guhinduka icyo yise Leta y’u Rwanda iri mu Buhungiro (Government in Exile – GREX) mu 2017, aho yiyise “Perezida”.
ROC ubu ni yo nshya yagaragaje—ivugwa nk’urubuga rufunguye, rushingiye ku bufatanye bw’amashyaka. Ariko abayinenga bavuga ko imiterere yayo isa cyane n’iy’ibikorwa byabanje, bigatuma hibazwa niba koko ari ihuriro nyaryo cyangwa se ari umushinga w’umuntu umwe wambitswe izina rishya.
Ibikorwa byo Gusaba Inkunga
Kimwe mu byakunze kunengwa kuri Nahimana ni uburyo asaba inkunga mu Banyarwanda baba mu mahanga. Mu myaka yashize, yakomeje gusaba amafaranga, yiyerekana nk’umuntu w’ingenzi ushobora guteza impinduka za politiki mu Rwanda.
Mu gikorwa cyakwirakwiye cyane, byavuzwe ko Nahimana yasabye Abanyarwanda bo mu mahanga miliyoni imwe y’amadolari ($1,000,000) yo gukuraho Leta y’u Rwanda—ayo mafaranga akavugwaho ko ari make cyane ugereranyije n’intego za politiki yavugaga ko ashaka kugeraho.
Nubwo amakuru arambuye kuri iki gikorwa adashobora kugenzurwa neza, ibikorwa nk’ibi byo gukusanya inkunga byongeye kugaragara mu bihe bya vuba.
Urugero, muri Gicurasi 2024, Nahimana yabonetse muri Malawi, aganiriza itsinda rito ry’abamushyigikiye, abasaba gutanga inkunga y’ubukangurambaga.
Abamunenga bavuga ko izi nkunga akenshi zikoreshwa mu ngendo mpuzamahanga ze aho kugira ngo zigire ingaruka zigaragara muri politiki, bityo bikongera isura y’ibikorwa byo kwigaragaza cyane kurusha ibikorwa bifatika.
“Leta iri mu Buhungiro”
Thomas Nahimana yigeze guhura na Perezida wa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Kongo, Félix Tshisekedi, mu Bubiligi, mu gihe uyu muyobozi wa Kongo yateguraga umushinga uvugwa nk’ugamije “guhindura ubutegetsi” mu Rwanda.
Igice gikunze gusetsa cyane mu mishinga ya politiki ya Nahimana ni imiterere y’imbere muri GREX, cyane cyane ubuyobozi bwayo n’ibikorwa byiswe amahugurwa ya gisirikare. Muri ibi bikorwa bikorerwa kuri interineti mu buryo bwa videwo, Nahimana yagiye atanga impamyabushobozi, impamyabumenyi z’icyubahiro n’amapeti ya gisirikare ku bamushyigikiye—ibikorwa abanenga bavuga ko ari byenda gusetsa muri politiki aho kuba ibintu bifatika.
Mu ngero zidasanzwe cyane, harimo kuzamura mu ntera abasirikare bahoze mu ngabo z’igihugu bakagirwa abayobozi bakuru muri GREX, barimo abantu bafite amateka akomeye cyane. Urugero ni Innocent Sagahutu, wahoze ari Kapiteni, wakatiwe kubera uruhare rwe muri Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994, wagizwe “Jenerali” mu itangazo ryashyizwe kuri YouTube.
Ku Banyarwanda benshi, cyane cyane abarokotse Jenoside, bene ayo mashyirahamwe yerekana icyizere gike n’ubunyangamugayo hafi ya ntabwo bwa politiki bya Nahimana.
Umushinga wa Pasiporo
Ikindi gikorwa gikomeje gukurikirana izina rya Nahimana ni ibivugwa—nubwo ahanini ari inkuru z’abantu ku giti cyabo ariko zikomeje kugarukwaho—bijyanye no gutanga “pasiporo” za GREX.
Hakurikijwe amakuru akwirakwira mu matwara atavuga rumwe n’ubutegetsi, bamwe mu Banyarwanda baba mu mahanga batanze amafaranga bahabwa inyandiko zagaragazwaga nk’indangamuntu zemewe z’iyo leta iri mu buhungiro.
Izo nyandiko bivugwa ko zitari zifite agaciro kemewe n’amategeko, bikaba byari ibimenyetso by’ikirango gusa. Nahimana ubwe akoresha pasiporo y’i Burayi mu ngendo ze.
Ibyo ari byo byose, imyifatire ya Nahimana, igaragaza ko amahuriro y’abanyarwanda bigize impunzi bafite imigambi mibisha ashobora kwigaragaza mu ishushuo ya politiki,nyamara mu by’ukuri ari urubuga rwa ba rusahurira mu nduru.
Inama Mpuzamahanga
Politiki ya Thomas Nahimana ikorerwa ahanini kuri interineti.
Inama mpuzamahanga ategura ni zo zigaragara cyane—kandi zigira isura yo kwigaragaza gusa —mu ngamba ze za politiki. Izo nama zagiye zibera muri Kanada (Ottawa), Afurika y’Epfo (Cape Town), Ositaraliya n’ahandi, zigatangazwa nk’ibihe bikomeye byo gukangurira impinduka za demokarasi mu Rwanda.
Muri Gashyantare 2025, yavugiye mu Kigo cya Ositaraliya gishinzwe Ububanyi n’Amahanga, nyuma hakurikiraho Inama Mpuzamahanga ya GREX muri uwo mwaka. Inama nk’izo no mu bindi bihugu zagiye zikurura abitabira bake ariko bamushyigikiye by’indahemuka.
Amashusho n’inkuru byagaragaje ko izo nama zari nto, aho kuba ihuriro rinini nk’uko byatangazwaga mu magambo.
Imbuga nkoranyambaga, cyane cyane X (yahoze ari Twitter), zagize uruhare mu gukwiza ayo makuru, ariko abanenga bagaragaza uko hakunze kubaho itangazo rinini riherekejwe n’ingaruka nkeya mu buzima busanzwe.
Imyiyereko irimo ubusa
Nahimana yarasebye cyane mu 2020, ubwo yatangazaga mu ruhame ko Perezida Kagame yapfuye—inkuru yahise ihakanwa ubwo Kagame ubwe yaje gusetsa avuga kuri ayo makuru. Nubwo ayo makosa yagaragaye cyane, Nahimana yakomeje ibikorwa bye nta gucika intege.
Itangizwa rya ROC risa n’andi yatangajwe mbere, rihuza intego za politiki n’imvugo zishingiye ku idini hamwe no kwizeza abantu ibintu bikomeye, ariko bya baringa.
Nahimana akomeza gukoresha cyane umuyoboro wa YouTube, aho insanganyamatsiko igaruka kenshi ari ugushinja Leta ya Perezida Kagame—n’Abanyarwanda bagarutse mu gihugu nyuma ya 1994—abita “Abavantara” (abateye igihugu). Nubwo bigaragara nk’isesengura rya politiki, iryo jambo rifite ubusobanuro bwimbitse kandi bukomeye.
Ritanga igitekerezo cy’uko abo bagarutse baje kwigarurira igihugu, bigashyira mu mitima y’abamukurikiye igitekerezo cy’uko “Abatutsi” bigaruriye “Abahutu,” nubwo bitavugwa mu magambo yeruye.
Ku bantu batari Abanyarwanda, cyane cyane iyo amagambo ye ahinduwe mu Cyongereza cyangwa Igifaransa, imvugo ya Nahimana ishobora kugaragara nk’isesengura rya politiki risanzwe.
Ariko ku bavuga Ikinyarwanda kavukire, ubutumwa burumvikana neza kandi buteye impungenge. Ururimi rwe rushingira cyane ku gutandukanya “twebwe” na “bo”—amagambo n’imiterere byibutsa cyane imvugo y’amoko yakoreshejwe mu Rwanda mbere ya Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994.
Mu gihe u Rwanda rwerekeje amaso kuri 2029, ikinamico ya politiki ya Nahimana irakomeje. Niba izahinduka imbaraga zifatika cyangwa igakomeza kuba urwenya ruri aho, bizagenwa n’umurongo azafata wo gukomeza kubomborekana hanze, cyangwa akaza ukuri kw’ibihari mu Rwanda kukamwigisha.
Ibitekerezo
Ohereza igitekerezo
|
|